ที่ตั้งและอาณาเขต เทศบาลตำบลปากน้ำหลังสวนตั้งอยู่ชายฝั่งทะเลอ่าวไทยบริเวณปากแม่น้ำ หลังสวน อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร มีอาณาเขต ดังนี้ ด้านเหนือ ตั้งแต่หลักเขตที่ ๑ ไปทางทิศตะวันออก ตามเส้นแบ่งเขตระหว่างตำบลปากน้ำกับตำบลบางน้ำจืด อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร โดยมีแนวเขตเริ่มต้นจากชายเขาทัพชัยไปทางทิศตะวันออกผ่านโรงเรียนปากน้ำหลังสวนวิทยา ผ่านทางหลวงชนบทบริเวณพิกัด NM ๑๕๐๐๑๖ สิ้นสุดหลักเขตที่ ๒ ที่ทะเลอ่าวไทย บริเวณพิกัด NM ๑๗๐๐๑๕ รวมระยะทางด้านทิศเหนือประมาณ ๒,๐๐๐ เมตร ด้านตะวันออก จากหลักเขตที่ ๒ ไปทางทิศใต้ เลียบชายฝั่งทะเลอ่าวไทยถึงบริเวณปากน้ำแม่น้ำหลังสวน ติดต่อกับตำบลบางมะพร้าว สิ้นสุดที่หลักเขตที่ ๓ บริเวณพิกัด NM ๑๗๖๙๙๓ รวมระยะทางด้านทิศตะวันออกประมาณ ๒,๕๐๐ เมตร ด้านใต้ จากหลักเขตที่ ๓ ไปทางทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลบางมะพร้าว อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร โดยมีแนวเขตเริ่มต้นจากปากแม่น้ำหลังสวน ไปทางทิศตะวันตกโดยใช้กึ่งกลางแม่น้ำหลังสวนเป็นแนวแบ่งเขตระหว่างตำบลปากน้ำกับตำบลบางมะพร้าว อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร สิ้นสุดที่หลักเขตที่ ๔ ทางทิศใต้ เขาทัพชัยจดแม่น้ำหลังสวน ติดต่อเขตตำบลแหลมทราย อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร บริเวณพิกัด NM ๑๔๖๐๐๒ ใช้หลักเขตร่วมกับตำบลแหลมทราย อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร รวมระยะทางด้านทิศใต้ประมาณ ๕,๐๐๐ เมตร ด้านตะวันตก จากหลักเขตที่ ๔ ไปทางทิศเหนือตามแนวแบ่งเขตระหว่างตำบลปากน้ำกับตำบลแหลมทราย อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร เลียบเชิงเขาทัพชัยทางทิศตะวันออก บรรจบหลักเขตที่ ๑ บริเวณพิกัด NM ๑๕๐๐๑๖ รวมระยะทางด้านทิศตะวันตกประมาณ ๑,๕๐๐ เมตร สภาพภูมิประเทศ เป็นที่ราบริมฝั่งปากแม่น้ำและชายฝั่งทะเลที่เกิดจากการทับถมของตะกอนจากแม่น้ำหลังสวน กับการพัดพาของกระแสน้ำทะเลพัดทรายมาก่อกั้นเป็นสันทอดจากเหนือลงใต้ สภาพภูมิอากาศ ปากน้ำหลังสวนตั้งอยู่ในเขตมรสุมเมืองร้อน แบ่งออกเป็น ๒ ฤดูกาล คือ ฤดูร้อนและฤดูฝน มีฝนตกตลอดปี ได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และมรสุมตะวันตกเฉียงใต้

เขตการปกครองและสถิติจำนวนประชากร เทศบาลตำบลปากน้ำหลังสวนประกอบด้วยหมู่บ้านจำนวน ๖ หมู่บ้าน โดยมีจำนวนประชากร ดังนี้

สถิติจำนวนประชากรเขตเทศบาลตำบลปากน้ำหลังสวน ณ วันสิ้นปี

ลักษณะชุมชน

ลักษณะชุมชน เป็นชุมชนที่มีความเจริญเนื่องจากการทำประมง การค้าขาย ประชากรในเขตเทศบาลจะอยู่ผสมระหว่างชนดั่งเดิมกับผู้ที่อพยพมาจากต่างจังหวัด เพื่อทำการประมง ทำสวน การค้าขายและรับจ้างทั่วไป นอกจากนี้ยังมีประชากรซึ่งเป็นแรงงานต่างด้าวเป็นจำนวนมาก

การศึกษา

๑. ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เทศบาลตำบลปากน้ำหลังสวน ตามโครงการถ่ายโอนกิจกรรมการจัดการศึกษาก่อนประถมศึกษา (อนุบาล ๓ ขวบ) ๒. โรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน ๑ แห่ง คือ โรงเรียนวัดสว่างมนัส ทำการสอนตั้งแต่ชั้นอนุบาล ๑ ถึง ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ ๓. โรงเรียนระดับมัธยมศึกษา จำนวน ๑ แห่ง คือ โรงเรียนปากน้ำหลังสวนวิทยา ทำการสอนตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ - ๖

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก

โรงเรียนวัดสว่างมนัส

โรงเรียนปากน้ำหลังสวนวิทยา

ศาสนา

ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ มีวัด ๒ แห่ง คือ วัดสว่างมนัส และ วัดแหลมสน นอกจากนี้ยังมีศาลเจ้า จำนวน ๑ แห่ง คือ ศาลเจ้าปากน้ำหลังสวน

ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรม

- ประเพณีแห่พระแข่งเรืออำเภอหลังสวน โดยเทศบาลฯ อุดหนุนงบประมาณให้แก่วัดสว่างมนัสในการส่งเรือเข้าแข่งขันและร่วมงานประเพณี (ช่วงออกพรรษาของทุกปี) - งานเทิดพระเกียรติเสด็จในกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ในเดือนเมษายน (เทศกาลสงกรานต์) - งานประเพณีลอยกระทง - งานประเพณีวันขึ้นปีใหม่ - งานประเพณีแห่เทียนพรรษา

โครงสร้างทางเศรษฐกิจ

อาชีพหลัก คือ การประมง และอุตสาหกรรมต่อเนื่องจากการทำประมง เช่น ห้องเย็น อุตสาหกรรมขนาดเล็ก แปรรูปอาหารทะเล แพปลา โรงกลึง อู่ซ่อมเรือ โรงน้ำแข็ง มีเรือประมงทั้งขนาดกลางและขนาดเล็ก ส่วนอาชีพรอง คือ ทำสวน ค้าขาย การบริการ เลี้ยงสัตว์ และรับจ้างทั่วไป เศรษฐกิจโดยส่วนรวมเป็นศูนย์กลางการประมงขนาดกลาง การค้าการบริการ รวมถึงการท่องเที่ยว

การอุตสาหกรรม

ด้านการเกษตร

การพานิชยกรรมและการบริการ

การท่องเที่ยว

ในเขตเทศบาลตำบลปากน้ำหลังสวนมีชายหาดแหลมสนเป็นสถานที่ท่องเที่ยว มีสวนสุขภาพริมทะเลเพื่อออกกำลังกาย และพักผ่อนหย่อนใจ มีเรือจำลองจักรีนฤเบศรซึ่งเป็นที่ประทับของพระรูปเสด็จในกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ และพระใหญ่ พระพุทธพรชัยมงคลมุณี ณ วัดแหลมสน นอกจากนี้ ยังมีเขื่อนกั้นคลื่นและทรายชายทะเลปากน้ำหลังสวนพร้อมลานพักผ่อนเป็นสถานที่ตกปลา และสามารถนั่งเรือออกไปตกปลากลางทะเล ชมปะการังตามหมู่เกาะต่างๆ ได้ ในช่วงเดือนมีนาคม - เดือนพฤษภาคมของทุกปี เทศบาลตำบลปากน้ำหลังสวนได้จัดกิจกรรมแข่งขันตกปลาเชิงอนุรักษ์ นอกจากนี้ ยังได้ร่วมกับอำเภอหลังสวน และองค์การบริหารส่วนตำบลบางน้ำจืด ในการจัดกิจกรรมวิ่งมินิมาราธอน “วิ่งแหวกทะเลสู่เกาะพิทักษ์” เพื่อเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวและเป็นกิจกรรมหนึ่งในงาน “โลกทะเลชุมพร”

การบริการพื้นฐาน

การคมนาคม ทางบก ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๔๐๐๒ เป็นเส้นทางหลักติดต่อระหว่างตำบลใกล้เคียงและอำเภอหลังสวน นอกจากนี้ยังมีทางหลวงชนบทซึ่งเป็นถนนเลียบชายฝั่งทะเลไปทางด้านเหนือเชื่อมกับตำบลบางน้ำจืดและตำบลใกล้เคียง ส่วนภายในเขตเทศบาลมีถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก ถนนแอสฟัลท์ติคคอนกรีต และมีถนนสายย่อยเชื่อมโยงกระจายเป็นเครือข่ายซึ่งเป็นถนนที่มีลักษณะแคบ รายละเอียดมีดังนี้ ทางน้ำ มีแม่น้ำหลังสวนเป็นเส้นทางขนส่งผลผลิตและอุปกรณ์ประมงจากชุมชนปากน้ำหลังสวนออกสู่ทะเล และเป็นเส้นทางติดต่อระหว่างชุมชนปากน้ำหลังสวนกับฝั่งกระโจมตำบลบางมะพร้าว อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร การไฟฟ้า ใช้บริการกระแสไฟฟ้าของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค และมีสำนักงานบริการไฟฟ้าตั้งอยู่ในเขตเทศบาล ประชาชนมีไฟฟ้าใช้ทุกครัวเรือน แหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค - แหล่งน้ำตามธรรมชาติ ได้แก่ แม่น้ำหลังสวน สระหนองคล้า - แหล่งน้ำที่สร้างขึ้น ได้แก่ บ่อน้ำตื้น และบ่อบาดาลตามบ้านเรือน - น้ำประปา ส่วนใหญ่จะมีใช้ในเขตหมู่ที่ ๑, ๓ และบ้านเรือนที่ตั้งอยู่ติด ทางหลวงแผ่นดินโดยใช้น้ำจากการประปาภูมิภาคอำเภอหลังสวน สำนักงานตั้งอยู่ที่ตำบลขันเงิน อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร ซึ่งนำน้ำดิบจากแม่น้ำหลังสวน การสื่อสารและโทรคมนาคม การบริการด้านการสื่อสารและโทรคมนาคมต่าง ๆ ในเขตเทศบาล มีดังนี้ - ที่ทำการไปรษณีย์ จำนวน ๑ แห่ง - สำนักงานบริการโทรศัพท์หลังสวน จำนวน ๑ แห่ง - ชุมสายย่อยปากน้ำหลังสวน จำนวน ๑ แห่ง การใช้ที่ดิน ที่ดินส่วนใหญ่ใช้เพื่อสร้างเป็นที่อยู่อาศัย การประกอบกิจการค้า การอุตสาหกรรมต่อเนื่องจากการทำประมง เช่น แพปลา โรงกลึง ห้องเย็น โรงน้ำแข็งและ อีกบางส่วนเป็นพื้นที่สวนมะพร้าว สวนปาล์มน้ำมัน สวนมังคุด ส่วนที่ดินสาธารณะริมชายฝั่งทะเลจัดเป็นสวนสุขภาพ เป็นสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจของประชาชน